نكند مدارات كسى را كه مبتلا به اوست ؛ و مىباشد علم دليل او در اعمال او ، و حلم رفيق او در احوال او ، و معرفت يقين او در راههاى او . و هوا ، دشمن عقل است ، و مخالف حقّ است ، و قرين باطل است ؛ و قوّت هوا ، از شهوت است . و اصل علامات هوا ، از اكل حرام ، و غفلت از فرائض ، و خوار داشتن سنّت‌ها ، و فرورفتن در ملاهى است . تحقيق تفصيلى بدان بتحقيق كه : عقل ، شمس آفرينش ، و مشعل اهل بينش ، و سراج بزم اهل دانش است ، نور الهى ، گنجينهء علوم نامتناهى ، مناط « 1 » تكليف ظاهرى ، حجّة اللّه و رسول باطنى است ، فاروق « 2 » حقّ و باطل ، و مميّز هر ناقص و كامل ، مايهء عبوديّت و دليل در سبيل به سوى ربوبيّت است . و لفظ عقل ، در لغت به معنى دريافت و دانش است ؛ لهذا حقيقت دانش را عقل نامند ، و به معنى بستن و باز كردن نيز آمده ؛ زيرا كه قبض و بسط امور ، و رتق و فتق اشياء ، به عقل است . امّا طوائف اهل علم را در اطلاق لفظ عقل ، معانى عديده مقصود است . و در عرف اهل عصمت ص عقل ، نور مجرّد الهى است كه اوّل تجلّى حضرت الوهيّت است ، و مبدإ ايجاد و آفرينش ملك و ملكوت است ؛ چنان‌كه در « كافى » از حضرت ابى جعفر ص وارد است كه : « چون‌كه حقّ تعالى خلقت فرمود عقل را ، ناطق گردانيد او را . بعد فرمود از براى او : اقبال كن ! پس اقبال كرد . بعد فرمود : ادبار كن ! پس ادبار كرد . بعد فرمود : قسم به عزّت و جلال خودم كه خلق نكردم خلقى دوست‌تر به سوى خود از تو ، و كامل نمىكنم تو را مگر در كسانى كه

--> ( 1 ) - ملاك و ميزان ( 2 ) - جداكننده